INDEX 

van dingen & deuntjes

reisverhalen

natuur en landschap

naamkunde

Drentse Aa

volkskunde

paasvuren

Harmjan van Steenwijk

vliegwerk

eem kiek'n

in de smiesterd

wie is wie

gastenboek

over de Tuttels

email Jan Tuttel

email Harmjan van Steenwijk

email WebMaster



Freak ProductionsFreak Productions

Bezoekers:

 

 

laatste update: 12 april 2005 20:28

naamkunde

 

Hoeveel spijt hebben Elspeet en Nunspeet

Soms roepen namen vragen op. Nu kwamen er twee vragen tegelijk van een reiziger, die de Veluwe doorkruist had. Hij wilde graag weten wat dat 'spijtige' was, dat de plaatsnamen Elspeet en Nunspeet tot uitdrukking brengen. Vervolgens verschoof de aandacht van het achtereind naar de voorste lettergreep. Elspeet en Elburg hebben met een 'el' dezelfde afstand in de naam, waarom?

Namen zijn leuke dingen, want ze zijn ooit om een bepaalde reden gegeven of ontstaan. Vanaf die tijd verandert de schrijfwijze en soms de klank van de naam. Hoe ouder een naam, hoe afwijkender de huidige spelling. Hoe langer de oorspronkelijke naam, des te meer is hij afgesleten in het gebruik. Soms verraadt een dialectuitspraak iets van de oudere naam. Soms ook niet en wordt het nog ingewikkelder, omdat lettergrepen of klanken toch veranderen ten opzichte van de Nederlandse naam. Met wat geluk ligt de verklaring wel binnen gehoorafstand, je kunt de relatie met het woord dat de betekenis geeft, horen.

Met Elspeet en Nunspeet lukt dat met hun achterste stukje: '-speet'. Je hoort het spitten er in. 'Speet' in plaatsnamen duidt op bewerkte grond, als gespitte grond in een verbinding met het woord spade. De oudst geschreven vorm is '-spete', die bij Elspeet voorkomt in de dertiende en veertiende eeuw. Nunspeet kwam in de veertiende eeuw ook met '-spiet' en '-spit' in de acten terecht. Beide plaatsnamen duiden op een soort ontginning. Ze hebben er geen spijt van.

De eerste lettergrepen zijn moeilijker te duiden. De 'El' in Elburg en Elspeet zijn niet van hetzelfde slag, kun je zeggen. De etymologen noemen verschillende mogelijkheden. Er zijn zo'n 35 Nederlandse plaatsnamen die met El- beginnen, van verschillende oorsprong. Er kan een els inzitten (naar de boom genoemd: Elst, Elshout, Eldersloo en Elsloo, waarbij dat -hout en -loo de boom- en bosbetekenis versterken), maar ook verbasterde oude mansnamen zoals Ello, Elo, Ali, Aliko of Eldert. Het begin 'El-' kan eveneens een onlosmakelijk deel zijn van een geheel woord, zoals bij Elim (waarmee het dorpje Dwarsgat werd vernoemd naar de bijbelse oase), de raadselachtige plaatsnamen De Elft, Elp of Elkerzee (dat oorspronkelijk met de H van de mansnaam 'Hildeger' begon!). Eigenlijk kunnen we de vraag over El- besluiten met: 'LLLaat maar'

Jan Tuttel

 

 

 

 


Copyright 1995 - 2008 Han Tuttel. All rights reserved.
This material may not be published, broadcast, rewritten or redistributed in any form, including digital,
without the prior consent and written agreement by the author.